Maja 21
312
MONOGRAM NA CZEŚĆ ŚWIĘTEGO IMIENIA. Według starożytnego umysłu imię człowieka było wyrazem jego natury, pracy lub misji. Wcześni chrześcijanie odpowiednio używali imienia naszego Zbawiciela, …More
MONOGRAM NA CZEŚĆ ŚWIĘTEGO IMIENIA.

Według starożytnego umysłu imię człowieka było wyrazem jego natury, pracy lub misji. Wcześni chrześcijanie odpowiednio używali imienia naszego Zbawiciela, aby przywołać na myśl Jego uroczą Osobę; a w swojej sztuce nadawali mu następujące skrócone lub symboliczne formy:

a) SYMBOL CHI-RHO. Najstarsze zabytki noszące ten symbol datują się na III wiek, pierwszy znaleziony na inskrypcji pochówku konsula z roku 369. Z trzeciego wieku mamy następujące autentyczne formy: (1) oddzielne litery; (2) litery nałożone; (3) krzyż monogramowy.

Po triumfie chrześcijaństwa monogram Chi-Rho rozprzestrzenił się na wszystkie kraje i znalazł zastosowanie wielokrotne. Nie służył już jako zwykły skrót świętego Imienia, lecz stał jako symbol Chrystusa Króla. Artyści często otaczali ją wiankiem z laurki lub kółkiem. To znaczące panowanie Chrystusa nad światem lub Jego triumf nad wszystkimi wrogami Jego Królestwa.

b) SYMBOL IHS. Znajomy skrót IHS jest symbolem imienia Jezus, które zachowało swoją popularność przez wieki. Rozprzestrzenianie się zawdzięcza św. Bernardynowi ze Sieny, który umieścił ją na swoim sztandarze, otoczony dwunastoma promieniami słońca i pokonał krzyż. Wkrótce stał się najpopularniejszym monogramem świętego Imienia Jezusa. Swoimi żarliwymi słowami św. Bernardyn przekonał wielu kapłanów do umieszczenia listów na ołtarzach lub na wewnętrznych i zewnętrznych ścianach kościołów. Wiele włoskich miast zareagowało na jego wysiłki i umieściło monogram dużymi literami na zewnętrznych ścianach swoich ratuszy, co można jeszcze zobaczyć w Sienie.

Jakie jest jego pochodzenie? IHC to skrót greckiego ΙΗΣΟU Σ, czyli Jezusa (pierwsze trzy litery słowa). Starsza forma greckiej sigmy, S, przypominała naszą stolicę C. W starożytności chrześcijańskiej monogram ten nie występuje zbyt często i nie może być starszy niż piąty wiek. W ostatnich stuleciach IHS był fałszywie interpretowany jako Jezus Hominum Salvator, a nawet Jezus poniża societas (i uważany za kolofon dla Towarzystwa Jezusowego). Kolejna interpretacja, która czasem się robi to In Hoc Signo (vinces), a z dodatku v (dla vinces) tworzą się trzy paznokcie.

c) ICHTHYS. Wczesny Kościół kochał kolejny monogram imienia naszego Zbawiciela, powszechnie stosowanego ICHTHYS. Pełny tytuł Chrystusa brzmiał (po grecku): Iesous Christos Theou Yos Soter, Jezus Chrystus, Syn Boży, Zbawiciel. Początkowe litery tych pięciu słów tworzą greckie słowo ICHTHYS, czyli ryby. Z tego powodu Chrystus często obrazuje się jako rybę. W ten sposób zarówno skrót, jak i obraz stały się dla wczesnych chrześcijan sekretnym symbolem Zmartwychwstałego. Tak, nawet naszego Pana nazywają "wielką i czystą rybą" (napis na grobowcu Aberkios, około 180). Tertulian przypuszczał popularną znajomość symbolu ryby, gdy napisał około 200: „My (Chrześcijanie) rodzimy się jako małe rybki w wodzie po wzorze naszego Ichthys Jezusa Chrystusa” (W Chrzcie, ch. 1).

d) KRZYŻ JAKO SYMBOL DLA BOSKIEGO IMIĘ. Podobieństwo między symbolem Chi-Rho a Krzyżem jest tak widoczne, że nie minęło wiele czasu, zanim obie stały się spokrewnione artystycznie. Krzyż i boskie Imię służą jako symbole odkupienia i jako środek ochrony przed atakami demonów. W ten sposób stało się w zwyczaju umieszczanie monogramu krzyżowego na drzwiach i domach. Jedną z bardziej powszechnych metod układu krzyżowego było użycie dwóch słów Φως i ξωη (światło i życie), określeń, które Chrystus zastosował wobec siebie w Jana 8:12; 11:25. Jezus jest naszym Światłem i Życiem, bo daje nam boską wiarę i łaskę. Liturgia pragnie, modli się za nią i uzyskuje światło i życie dla żywych i umarłych. Oto mamy powód, dla którego połączenie dwóch pojęć, światła i życia, w postaci krzyża stało się tak popularnym symbolem słownym we wczesnym Kościele i często spotykane jest na drzwiach domów (Syria), na grobowcach, a także na ampullach, terakotach lampy ta, i inne artykuły.

Clive Fernandes fb