Nowe sondaże pokazują, że Ukraińcy do kraju już nie wrócą.
Odsetek tych pierwszych od 2022 roku wzrósł czterokrotnie. Początkowo wynosił zaledwie 4%, a obecnie to już 16%. Warto jednocześnie zdawać sobie sprawę, że liczba takich wskazań jest najprawdopodobniej mocno zaniżona. Temat jest ryzykowny i sterroryzowani przez donosicieli i SBU Ukraińcy prawdopodobnie boją się udzielać odpowiedzi niezgodnych z oficjalnym stanowiskiem Kijowa. Oficjalnie zatem pogląd głoszący, że Kijów powinien zgodzić się na rosyjskie warunki zakończenia działań wojennych (w tym odstąpienie od dążenia do członkostwa w NATO i koncesje terytorialne obejmujące Krym oraz cztery przyłączone do Rosji obwody) podziela co szósty ankietowany. Niby to niewiele, ale - jak wspomnieliśmy - najważniejsza jest tu bardzo wyraźna tendencja.
Dla nas jeszcze ciekawsze mogą być wyniki drugiej części badań - przeprowadzonych wśród Ukraińców, którzy wraz z wybuchem obecnej fazy wojny bądź jeszcze przed nim zdołali wyjechać zagranicę. Zgodnie z przewidywaniami - oceniają oni pesymistycznie perspektywy przyszłego funkcjonowania własnego kraju i w związku z tym nie zamierzają do niego wracać nawet po zakończeniu działań wojennych. W pierwszym roku wojny 78% Ukraińców na emigracji deklarowało plany powrotu do domu. Obecnie takich respondentów jest zaledwie około 30%. Pozostali mają nadzieję, że urządzą się na stałe zagranicą albo już się urządzili.
Jewhen Gołowacha, socjolog z ukraińskiej Narodowej Akademii Nauk, przypomina (Нові тенденції в ЄС для біженців з України), że po długotrwałych wojnach odsetek zamierzających wrócić do kraju pochodzenia z reguły znacznie spada. Przytacza przykład Bośni i Hercegowiny, do której po najostrzejszej fazie konfliktu zbrojnego w byłej Jugosławii wróciło realnie po czterech latach zaledwie około 30% imigrantów. Im dłużej trwa wojna, tym mniejszy będzie ten odsetek.
Szef ukraińskiego Biura Polityki Migracyjnej zaznacza z kolei, że stymulacją dla Ukraińców do powrotu do kraju będzie znoszenie instrumentów ich wsparcia socjalnego przez kraje ich pobytu. Wasyl Woskobojnik sądzi, że proces likwidacji preferencyjnych warunków pobytu zachęci wiele osób do powrotu. Tymczasem prognozy Narodowego Banku Ukrainy wskazują, że w 2026 roku Ukrainę opuści kolejnych 200 tys. mieszkańców.
Jak będzie w rzeczywistości? Jedno jest pewne: każdy kolejny miesiąc wojny zwiększa odsetek tych, którzy poza granicami kraju, w tym u nas w Polsce, pozostaną już na stałe.